PIERWSZE SPOTKANIE

Po  pierw­szym spotkaniu przewodnik psa powinien otrzymać listę uczestników zajęć, zawierającą następujące dane: wiek, rozpoznanie kliniczne, charakterystykę psy­chologiczno-pedagogiczną i informacje dodatkowe, ujawniające aspekty za­chowania dziecka (np. sytuacja rodzinna dziecka). Po przeprowadzeniu zajęć wstępnych rozpoczyna się właściwa praca z dzieć­mi, która trwa cały rok szkolny) Razem z moim psem uczestniczymy w zaję­ciach raz w tygodniu, chociaż uważam, żed sesje w tygodniu przyniosłyby dzieciom większe korzyści^Sądzę również, że warto uzupełniać sesje spotka­niami dodatkowymi o charakterze terapii zajęciowej i pedagogicznej. Przykła­dy takich metod znajdują się w dalszej części .

TRUDNE ZADANIE

Wspomaganie rozwoju emocjonalnego jest zadaniem trudnym, ponieważ dotyczy wielu składowych: nastroju, sposobu wyrażania emocji, umiejętności relaksowania się i odporności na zadania trudne i wynikające z nich niepowo­dzenia. Podczas zajęć dosyć łatwo jest osiągnąć poprawę nastroju dziecka. Natomiast bardzo trudno jest dokonać zmian w sposobie wyrażania uczuć i emocji. Wielu uczestników zajęć ma utrwalone, negatywne sposoby emocjo­nalnego reagowania, które stają się widoczne w sytuacji dla dziecka stresowej.Większość dzieci, z którymi dotąd pracowałam, pochodzi ze środowisk rodzinnych dotkniętych ciągłym kryzysem.

WSPIERANIE ROZWOJU RUCHOWEGO

Wspieranie rozwoju ruchowego obejmuje dwa aspekty: ogólną aktywność ruchową i sprawność motoryczną. Większość uczestników zajęć ma poważne problemy z aktywnością ruchową. Są to dzieci ospałe, niechętnie się poruszające. Trudno jest je pobudzić do działania. Ponadto niektóre z nich poruszają się tylko na wózku inwalidzkim. Obecność psa jest czynnikiem motywującym do ruchu, do podjęcia aktywności. Gdy przychodzi pies, dzieci „przebudzają się”. Te, które poruszają się na wózkach inwalidzkich, nagle zaczynają jechać w kierunku psa, dzieci mogące chodzić biegną, aby się przywitać. Dzieci leżące na dywanie pełzną do psa. Wszyscy nagle zbierają się do ruchu.

PRACA NA EFEKT

„Tylko chwasty rosną szybko”. To, co warto­ściowe, dojrzewa powoli. Czasami „moje” dzieci porównuję do ziemniaków. Inne kwiaty już zakwitły i cieszą oko, a ziemniak ciągle wygląda tak samo. Ale kiedy nadchodzi jesień, skromny ziemniak ujawnia ukryty pod ziemią skarb—  dorodne bulwy. Podobnie jest z chorymi dziećmi — długo muszą pracować na efekt, ale to co osiągną dzięki wytrwałej pracy, nie jest ulotne, ale stanowi solidny fundament, pozwalający im budować dalej.

OPIEKA NAD DZIECKIEM

Prawdą jest także to, że opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym jest bardzo wyczerpują­ca i pełna wyrzeczeń. Zaspokajanie podstawowych potrzeb dziecka chorego wiąże się także z ogromnymi wydatkami. Kłopoty materialne zwykle nasilają stres w rodzinie, co może być powodem wystąpienia wzajemnych, negatyw­nych ustosunkowań. Najczęściej dziecko staje się ofiarą takiej sytuacji. Jak dowiedli w swoich badaniach Spitz i Bowlby, brak kontaktu emocjonal­nego w pierwszym okresie życia nie tylko upośledza sferę uczuciwo-społeczną człowieka, ale także negatywnie wpływa na ogólny rozwój, okaleczając umysł dziecka, osobowość i możliwości motoryczno-lokomocyjne.

NAJCZĘSTSZE ZABURZENIE

Upośledzenie umysłowe rzadko występuje w czystej postaci. Najczęściej to­warzyszy innym chorobom, co jest spowodowane wieloczynnikową etiologią upośledzenia. Niektóre z zaburzeń są skutkiem działania czynników jeszcze przed poczęciem. Są to tzw. choroby genetyczne, występujące z powodu obecności szkodliwych genów lub z powodu aberracji chromosomalnych. Choroby uwa­runkowane genetycznie dzielą się na: dominujące, recesywne i sprzężone z płcią. Upośledzenie umysłowe może być spowodowane również abrrracjami chro- mosomalnymi, które mogą dotyczyć autosomów lub chromosomów płciowych. Najczęstszym zaburzeniem wywołanym aberracją dotyczącą autosomów jest zespól Downa (3-4 przypadki na 1000 urodzeń).  Zespół ten jest wywołany „trisomią” chromosomu 21.

WAŻNOŚĆ RODZICÓW

Rodzice są nadal ważni jako źródło oparcia i poczucia bezpieczeństwa, ale nie są autorytetami w każdej dziedzinie. Młodszy wiek szkolny to także okres, w którym pojawiają się pierwsze problemy związane ze szkołą lub rówieśnika­mi. Często dochodzi do konfliktów między chłopcami i dziewczętami. To trud­ny wiek, w którym oceny innych stanowią podstawę własnej samooceny. W końcowej fazie tego okresu obraz siebie poszerza i pogłębia się. Wraz z ukończeniem 12 roku życia dziecko wchodzi w okres dojrzewania, który trwa do 18-19 roku życia. Dojrzewanie wiąże się przede wszystkim z inten­sywnym rozwojem fizycznym. Towarzyszą mu poważne zmiany w sferze psy­chiki, sposobie spostrzegania własnego ciała i swojej osoby.

PIES TERAPEUTA W RÓŻNYCH ETAPACH ROZWOJU CZŁOWIEKA

Zagadnienie rozwoju człowieka można rozpatrywać w wielu aspektach. Moż­na myśleć o rozwoju człowieka w sensie rozwoju gatunkowego, podzi­wiając tempo i siłę jego ekspansji na ziemi. To właśnie człowiek ma „jakieś cechy szczególne, wskazujące na to, że jego żywotność należy do wyższego rzędu niż ta, które cechuje inne gatunki”.Rozwój człowieka może oznaczać przemiany w strukturach społecznych, tzw. „fale rozwoju ludzkości” — od ustroju rolniczego, poprzez przemysłowy, do aktualnej organizacji, zwanej przez Alvina Tofflera „globalną wioską”.Rozwój człowieka to również wszystkie pozytywne kierunkowe procesy zachodzące w jego organizmie, służące zwiększaniu zdolności adaptacyjnych.

DOSTĘPNOŚĆ OSOBY

Jest to umiejętność związana z psychologiczną i społeczną dostępnością osoby, której dotyczy. To po prostu człowiek, który nie tworzy barier w kontak­tach społecznych. Bez otwartości nie sposób stworzyć bliskiego, osobistego związku. Otwartość w stosunkach międzyludzkich oznacza także szczerośc i   prostolinijność, które decydują o jasności i klarowności sytuacji społecznej. Osoby otwarte mają silną potrzebę interakcji. Być „otwartym” znaczy budo­wać szczere i autentyczne porozumienie z drugim człowiekiem. Otwartość w sensie poznawczym oznacza także gotowość zaakceptowania nowych idei, wartości, rozwiązań. Cztowiek-terapeuta w każdej chwili jest otwarty na po­trzeby odbiorcy terapii.

WYDARZENIA MIĘDZYLUDZKIE

Zwierzęta niemieckie siedziały spokojnie i myślały, dopóki nie wysnuły rozwiązania z głębin swojej świadomości .W sferze wydarzeń międzyludzkich, do których należą także sesje terapeu­tyczne, wielką rolę odgrywają umiejętności interpersonalne. Decydują one o sposobie zachowania wobec innych ludzi. Zdolność nawiązywania i podtrzy­mywania dobrych stosunków z ludźmi nie jest wrodzona. Kontaktów społecz­nych człowiek uczy się w ciągu życia. Umiejętności interpersonalne można za­tem kształtować i rozwijać. Obejmują one szeroką gamę zachowań, a poniżej pokrótce omówiono te sprawności międzyludzkie, które mają szczególne zna­czenie w procesie zajęć terapeutycznych z udziałem psa.